Ketika Sarawak mengumumkan diskaun bil elektrik sepanjang 2027, pengguna Semenanjung masih bergantung pada perlindungan sementara kerajaan Persekutuan. Persoalannya, apakah jaminan kelegaan berterusan selepas Disember ini?

PENGUMUMAN kerajaan Sarawak untuk memberikan diskaun bil elektrik sebanyak 25 peratus sepanjang 2027 pastinya melegakan ratusan ribu isi rumah di negeri itu. Namun, bagi pengguna elektrik di Semenanjung Malaysia, perkembangan itu mungkin menimbulkan satu persoalan: bilakah mereka pula dapat menikmati pengurangan bil yang lebih ketara dan berpanjangan?

Menerusi Belanjawan Sarawak 2027 yang dibentangkan Premier Sarawak, Tan Sri Abang Johari Tun Openg, kerajaan negeri memperuntukkan RM281 juta bagi membiayai diskaun elektrik untuk kira-kira 716,000 pengguna domestik dari Januari hingga Disember tahun depan.

Sarawak turut mengumumkan subsidi RM5 sebulan bagi bil air yang dijangka memanfaatkan kira-kira 600,000 pengguna domestik, dengan peruntukan RM35 juta. Kedua-dua inisiatif itu memperlihatkan usaha kerajaan negeri menggunakan sumber kewangannya untuk mengurangkan beban perbelanjaan asas rakyat.

Namun, perbandingan antara Sarawak dengan Semenanjung tidak boleh dibuat secara mudah kerana kedua-duanya mempunyai struktur pembekalan elektrik, mekanisme tarif dan kedudukan kewangan yang berbeza. Walaupun begitu, persoalan mengenai kemampuan kerajaan membantu pengguna menghadapi kos utiliti tetap relevan.

Perlindungan bil 800 kWj hanya untuk sementara

Hakikatnya, kerajaan Persekutuan sudah mengambil langkah membantu pengguna domestik di Semenanjung menerusi peluasan aras perlindungan bil elektrik Tenaga Nasional Berhad (TNB) daripada 600 kilowatt-jam (kWj) kepada 800 kWj sebulan.

Inisiatif yang berkuat kuasa dari 1 September hingga 31 Disember 2026 itu melibatkan pengguna domestik dengan penggunaan elektrik sebanyak 800 kWj dan ke bawah sebulan.

Menerusi langkah sementara tersebut, pengguna yang layak dikecualikan daripada tiga komponen caj, iaitu Pelarasan Bahan Api Automatik (AFA), caj peruncitan bulanan RM10 serta Cukai Jualan dan Perkhidmatan (SST) sebanyak lapan peratus, tertakluk kepada syarat pelaksanaan yang ditetapkan.

Menurut maklumat inisiatif berkenaan, pengguna boleh menikmati penjimatan sehingga RM47 sebulan. Langkah itu memberikan sedikit ruang kepada isi rumah untuk menguruskan perbelanjaan, khususnya ketika kos makanan, pengangkutan dan keperluan harian terus menjadi perhatian.

Justeru, tidak tepat untuk mengatakan kerajaan langsung tidak mengambil tindakan bagi membantu pengguna elektrik di Semenanjung. Perlindungan 800 kWj itu merupakan satu bentuk bantuan yang perlu diambil kira dalam menilai pendekatan kerajaan terhadap kos utiliti.

Namun, persoalan utama ialah tempoh pelaksanaannya yang terhad kepada empat bulan. Dengan perlindungan itu dijadualkan berakhir pada 31 Disember 2026, pengguna memerlukan penjelasan mengenai langkah seterusnya apabila memasuki tahun baharu.

Adakah kerajaan akan melanjutkan perlindungan tersebut, mengekalkan sebahagian pengecualian atau memperkenalkan mekanisme bantuan yang lain? Setakat maklumat yang menjadi asas analisis ini, belum ada pengesahan mengenai bentuk perlindungan selepas tempoh berkenaan.

Mengapa bil elektrik pengguna Semenanjung dirasakan semakin tinggi?

Sebahagian daripada rungutan pengguna berpunca daripada perbezaan antara kadar tarif elektrik dengan jumlah sebenar yang perlu dibayar pada setiap bulan.

Struktur tarif elektrik baharu di Semenanjung mula berkuat kuasa pada 1 Julai 2025 di bawah kerangka kawal selia berasaskan insentif. Kadar purata tarif asas ditetapkan pada 45.40 sen bagi setiap kWj, berbanding 45.62 sen/kWj sebelum itu, bagi tempoh sehingga 31 Disember 2027.

Ini bermakna tidak tepat untuk menyimpulkan bahawa kadar asas tarif semua pengguna meningkat secara menyeluruh. Walau bagaimanapun, jumlah bil boleh berubah mengikut penggunaan elektrik, kategori tarif dan komponen caj yang berkenaan, termasuk pelarasan kos bahan api.

Penggunaan penghawa dingin yang lebih lama ketika cuaca panas, pertambahan peralatan elektrik dan perubahan corak penggunaan isi rumah juga boleh meningkatkan jumlah tenaga yang digunakan.

Bagi pengguna, penjelasan teknikal ini mungkin tidak mengubah hakikat bahawa mereka perlu menyediakan lebih banyak wang apabila jumlah bil meningkat. Apabila kos utiliti bertambah serentak dengan perbelanjaan lain, tekanan terhadap pendapatan boleh guna menjadi semakin ketara.

Sebab itu, penjelasan mengenai struktur tarif perlu disertai maklumat yang mudah difahami tentang punca perubahan bil. Pengguna wajar mengetahui sama ada peningkatan itu disebabkan penggunaan lebih tinggi, perubahan caj atau faktor lain yang berkaitan.

Sarawak mempunyai ruang fiskal, tetapi pendekatannya berbeza

Belanjawan Sarawak 2027 berjumlah RM14.84 bilion dengan hasil negeri diunjurkan mencecah RM15.09 bilion. Kerajaan negeri turut menjangkakan lebihan belanjawan sebanyak RM246 juta.

Kedudukan hasil itu memberikan konteks kepada keputusan Sarawak memperuntukkan RM281 juta bagi diskaun elektrik dan RM35 juta bagi subsidi air. Bagaimanapun, kemampuan sesebuah kerajaan memberikan bantuan tidak boleh dinilai berdasarkan jumlah hasil semata-mata kerana komitmen operasi, pembangunan infrastruktur dan keperluan rakyat lain juga perlu dibiayai.

Semenanjung pula mempunyai jumlah pengguna domestik yang jauh lebih besar. Oleh itu, pelaksanaan diskaun menyeluruh 25 peratus dengan kaedah yang sama berpotensi melibatkan kos yang jauh lebih tinggi.

Namun, perbezaan skala tidak bermakna kerajaan Persekutuan tiada pilihan. Bantuan bersasar kepada isi rumah berpendapatan rendah dan sederhana, rebat berdasarkan kelayakan atau perlindungan tambahan kepada pengguna yang benar-benar terkesan boleh dipertimbangkan mengikut kemampuan fiskal kerajaan.

Apa yang penting ialah dasar bantuan mempunyai matlamat yang jelas, mekanisme yang telus dan tempoh pelaksanaan yang dapat dirancang oleh pengguna.

Bila pula giliran pengguna TNB?

Persoalan ini wajar dijawab oleh kerajaan Persekutuan dan pihak berkuasa berkaitan. TNB melaksanakan pembekalan serta pengebilan berdasarkan struktur tarif dan dasar yang diluluskan; penetapan dasar tarif dan bantuan bukan keputusan yang boleh dibuat oleh syarikat itu secara bersendirian.

Oleh itu, tuntutan supaya TNB menurunkan bil perlu dilihat bersama persoalan tentang dasar tarif, subsidi dan perlindungan pengguna yang ditetapkan kerajaan.

Langkah peluasan perlindungan kepada 800 kWj menunjukkan kerajaan sudah menyediakan kelegaan sementara. Namun, pengguna juga memerlukan kepastian tentang apa yang akan berlaku selepas Disember 2026, bukannya hanya mengetahui bahawa bantuan sedia ada mempunyai tarikh tamat.

Sekiranya kerajaan memilih untuk tidak melanjutkan pengecualian yang sama, penjelasan mengenai sebab keputusan itu dan alternatif yang tersedia perlu diberikan lebih awal. Ini penting supaya isi rumah tidak berdepan perubahan perbelanjaan secara mendadak tanpa persediaan.

Kerajaan juga boleh menilai keberkesanan bantuan sedia ada berdasarkan jumlah penerima, penjimatan sebenar dan kumpulan pengguna yang masih berdepan bil tinggi. Data tersebut boleh menjadi asas kepada keputusan sama ada bantuan perlu dilanjutkan atau disasarkan semula.

Kelegaan bil elektrik perlu mempunyai kesinambungan

Pengumuman Sarawak tidak semestinya bermakna Semenanjung perlu meniru sepenuhnya pendekatan yang sama. Namun, ia membuka ruang untuk menilai bagaimana bantuan utiliti boleh dijadikan sebahagian daripada usaha menangani kos sara hidup.

Di Semenanjung, perlindungan sementara 800 kWj memberikan penjimatan kepada pengguna yang layak, tetapi kesinambungan bantuan selepas 31 Disember 2026 masih menjadi persoalan yang memerlukan jawapan.

Pengguna tidak semestinya menuntut elektrik percuma atau diskaun besar tanpa mengambil kira kos pembekalan. Apa yang mereka mahukan ialah bil yang munasabah, sistem caj yang mudah difahami dan perlindungan yang boleh diharapkan apabila kos kehidupan meningkat.

Sarawak sudah mengumumkan diskaun 25 peratus sepanjang 2027. Kerajaan Persekutuan pula mempunyai masa untuk menjelaskan hala tuju perlindungan pengguna Semenanjung selepas bantuan sementara berakhir.

Akhirnya, persoalannya bukan sekadar bila TNB akan menurunkan bil elektrik. Persoalan yang lebih besar ialah apakah jaminan kerajaan bahawa kelegaan yang dinikmati pengguna sekarang tidak terhenti begitu sahaja apabila tahun 2026 melabuhkan tirainya. – MADANI NEWS