Tiga kampung Indonesia kini di wilayah Malaysia: Apa implikasi pelarasan sempadan?
BERITA bahawa tiga kampung di Pulau Sebatik, Kabupaten Nunukan, Kalimantan Utara kini berada di bawah pentadbiran Malaysia menandakan satu fasa penting dalam hubungan dua hala Malaysia–Indonesia, khususnya dalam pengurusan isu sempadan darat yang berlarutan sejak sekian lama.
Secara teknikal, pelarasan ini berpunca daripada penyelesaian beberapa Outstanding Boundary Problem (OBP) yang sebelum ini gagal dimuktamadkan akibat perbezaan tafsiran peta kolonial, koordinat geografi serta akses fizikal di lapangan. Kes Pulau Sebatik, yang dibahagikan antara dua negara, sering menjadi simbol kompleksiti pengurusan sempadan pasca-kolonial di Asia Tenggara.
Walaupun laporan awal menonjolkan naratif “kehilangan wilayah”, hakikatnya pelarasan ini adalah pertukaran teknikal berdasarkan data ukur sempadan terkini, bukannya penyerahan kedaulatan secara sepihak. Ini disokong oleh kenyataan rasmi BNPP bahawa Indonesia secara keseluruhan memperoleh tambahan keluasan wilayah melebihi kawasan yang terkesan.
Dimensi politik domestik Indonesia
Isu sempadan sentiasa sensitif dalam politik domestik Indonesia. Sebarang persepsi kehilangan wilayah berpotensi dimanipulasi sebagai kegagalan kerajaan mempertahankan kedaulatan negara, khususnya menjelang kitaran politik atau ketika kepercayaan awam terhadap institusi kerajaan diuji.
Namun, pendedahan terbuka oleh BNPP di Parlimen menunjukkan kerajaan Indonesia memilih pendekatan ketelusan dan institusional, sekali gus meredakan spekulasi liar serta mengelakkan naratif nasionalis yang berlebihan.
Kepentingan Malaysia: kestabilan dan pentadbiran
Bagi Malaysia, pelarasan ini bukan soal perluasan wilayah, sebaliknya berkait rapat dengan kepastian pentadbiran, keselamatan sempadan dan penyelarasan perkhidmatan awam di kawasan yang selama ini berada dalam zon kelabu. Kawasan sempadan yang tidak dimuktamadkan berisiko menjadi laluan penyeludupan, migrasi tidak terkawal dan konflik komuniti setempat.
Dengan pemuktamadan sempadan, Malaysia dapat merancang pembangunan infrastruktur, keselamatan dan ekonomi sempadan secara lebih sistematik tanpa pertikaian perundangan.
Implikasi kepada komuniti sempadan
Kesan paling langsung dirasai oleh penduduk tiga kampung terbabit. Perubahan pentadbiran membawa implikasi terhadap:
- Akses perkhidmatan kesihatan dan pendidikan
- Status dokumen pengenalan
- Rangkaian ekonomi harian dan perdagangan kecil rentas sempadan
Tanpa pengurusan peralihan yang berhati-hati, komuniti ini berisiko terpinggir atau berdepan kekeliruan status kewarganegaraan dan hak sosial.
Dari sudut geopolitik serantau, penyelesaian OBP ini mencerminkan kematangan diplomasi ASEAN, di mana pertikaian sempadan diselesaikan melalui rundingan teknikal dan persetujuan bersama, bukannya tekanan politik atau tindakan unilateral.
Pendekatan ini memberi isyarat positif kepada negara-negara jiran lain bahawa pertikaian warisan kolonial masih boleh ditangani secara aman dan pragmatik.
Isu tiga kampung di Nunukan tidak wajar dilihat semata-mata sebagai soal “siapa rugi, siapa untung”. Ia sebaliknya menggambarkan realiti pengurusan sempadan moden yang memerlukan kompromi, ketepatan teknikal dan kepekaan politik.
Kejayaan sebenar pelarasan ini bergantung kepada sejauh mana kedua-dua negara memastikan kepentingan komuniti sempadan dilindungi, serta bagaimana sempadan yang dimuktamadkan diterjemahkan kepada kestabilan, pembangunan dan kerjasama jangka panjang Malaysia–Indonesia. – MADANI NEWS
